Мафҳуми гимбал ба аввали асри 19 рост меояд, вақте ки як англис бо номи Фрэнсис Вестли "гимбал"-ро ихтироъ кард, тӯбе, ки аз се кура иборат буд ва метавонист дар ҳар самт озодона чарх занад. Аммо, ин тарҳ васеъ истифода нашуд, зеро истеҳсоли он гарон буд ва соиш байни кураҳо ҳаракатро камтар ҳамвор мекард.
Танҳо дар аввали асри 20 як ихтироъкори амрикоӣ тарҳи наверо пешниҳод кард, ки аз чор чарх иборат буд, ки ҳар кадоме чархи хурде дошт, ки ба сатҳи чарх амудӣ аст ва имкон медод, ки тамоми дастгоҳ дар ҳар самт ҳаракат кунад. Ин тарҳ бо номи "Чархи Омни" маъруф аст ва яке аз пешгузаштагони чархи универсалӣ мебошад.
Дар солҳои 1950-ум, муҳандиси NASA Гарри Викҳам як чархи боз ҳам беҳтари гимбалро ихтироъ кард, ки аз се диск иборат буд ва ҳар кадоме дорои як қатор чархҳои хурд буд, ки тамоми дастгоҳро ба ҳар самт ҳаракат медоданд. Ин тарҳ бо номи "Чархи Викҳам" маъруф шуд ва асоси гимбали муосир мебошад.
Санъати чархи Викҳам
Илова бар соҳаҳои саноатӣ ва робототехника, баъзе рассомон гимбалҳоро барои корҳои эҷодӣ низ истифода кардаанд. Масалан, рассоми иҷрокунанда Ай Вэйвэй гимбалҳоро дар инсталляцияҳои бадеии худ истифода кардааст. Асари ӯ "Гимбали Вануату" як гимбали азим бо диаметри панҷ метр аст, ки ба тамошобинон имкон медиҳад, ки озодона дар он ҳаракат кунанд.
Вақти нашр: 27 ноябри соли 2023